Is roggebrood gezond? Dit zijn de voordelen én aandachtspunten

Roggebrood is misschien wel een van de meest traditionele broodsoorten die we in Nederland eten. Een plak roggebrood met kaas, appelstroop of een gekookt eitje is voor veel mensen bekend van vroeger. Toch lijkt roggebrood de laatste jaren enigszins naar de achtergrond te zijn verdwenen. Volkorenbrood, zuurdesembrood en allerlei eiwitrijke broodsoorten krijgen tegenwoordig vaak meer aandacht. Maar is dat terecht? Want is roggebrood gezond?

Het korte antwoord is: ja, roggebrood kan een zeer gezonde keuze zijn, vooral wanneer het grotendeels of volledig van volkoren rogge wordt gemaakt. Roggebrood kan veel voedingsvezels leveren en bevat daarnaast onder andere verschillende B-vitamines en mineralen. Door de stevige structuur en het hoge vezelgehalte kan het bovendien behoorlijk verzadigend zijn.

Er bestaan echter verschillende soorten roggebrood en daardoor kan ook de voedingswaarde verschillen. Bovendien maakt het nogal wat uit wat je óp je roggebrood doet. Een plak volkoren roggebrood is iets anders dan roggebrood dat rijkelijk wordt belegd met boter, vet vlees of grote hoeveelheden zoet beleg.

In dit artikel bekijken we daarom uitgebreid hoe gezond roggebrood is, wat erin zit, wat de voordelen zijn en met welke eventuele nadelen je rekening kunt houden.

Wat is roggebrood precies?

Roggebrood is brood dat voornamelijk wordt gemaakt van rogge. Rogge is, net als tarwe, haver en gerst, een graansoort.

De manier waarop roggebrood wordt gemaakt verschilt behoorlijk van die van een gewoon tarwebrood. Traditioneel Nederlands roggebrood wordt vaak gedurende lange tijd op een relatief lage temperatuur gegaard. Afhankelijk van de regio en het recept kunnen gemalen rogge, gebroken roggekorrels of roggemeel worden gebruikt.

Hierdoor ontstaat het bekende compacte en enigszins vochtige brood.

Er bestaan bovendien verschillende regionale varianten. Fries roggebrood is bijvoorbeeld donker, vrij zoet van smaak en compact. Andere Nederlandse en buitenlandse soorten roggebrood kunnen droger, steviger of juist wat luchtiger zijn.

De ingrediënten bepalen uiteindelijk voor een belangrijk deel hoe gezond roggebrood is.

Is roggebrood gezond?

Roggebrood is over het algemeen een gezonde keuze, zeker wanneer het van volkoren rogge is gemaakt. Het levert voedingsvezels, complexe koolhydraten, plantaardige eiwitten en verschillende vitamines en mineralen.

Een van de grootste voordelen is het vezelgehalte. Wanneer de hele roggekorrel wordt gebruikt, blijven de zemel, kiem en het meellichaam behouden. Juist in die verschillende delen van de graankorrel bevinden zich voedingsvezels en allerlei voedingsstoffen.

Daarmee past volkoren roggebrood uitstekend binnen een voedingspatroon waarin volkoren graanproducten een belangrijke plaats innemen.

Dat betekent overigens niet dat ieder roggebrood automatisch even gezond is. Kijk daarom altijd even naar de ingrediëntenlijst en voedingswaardetabel.

Wat is de voedingswaarde van roggebrood?

De exacte voedingswaarde van roggebrood verschilt per soort en merk. Een Fries roggebrood kan bijvoorbeeld anders zijn samengesteld dan een donker Duits roggebrood.

Over het algemeen levert roggebrood:

• koolhydraten;
• voedingsvezels;
• plantaardige eiwitten;
• een kleine hoeveelheid vet;
• verschillende B-vitamines;
• ijzer;
• magnesium;
• fosfor;
• kalium;
• andere mineralen en spoorelementen.

De exacte hoeveelheden zijn afhankelijk van de gebruikte rogge, overige ingrediënten en bereidingswijze.

Vooral wanneer volkoren rogge als hoofdingrediënt wordt gebruikt, is roggebrood interessant als bron van vezels.

Waarom zijn de vezels in roggebrood gezond?

Een belangrijke reden waarom roggebrood gezond kan zijn, zijn de voedingsvezels.

Voedingsvezels zijn belangrijk voor een normale darmwerking. Daarnaast kunnen vezelrijke voedingsmiddelen bijdragen aan een langer verzadigd gevoel.

Volkoren granen bevatten verschillende soorten vezels. Daardoor is het verstandig om niet uitsluitend één graansoort te eten, maar bijvoorbeeld volkoren tarwe, rogge en haver met elkaar af te wisselen.

Roggebrood kan daarbij een gemakkelijke manier zijn om meer volkoren granen en voedingsvezels aan je dagelijkse voedingspatroon toe te voegen.

Is roggebrood goed voor je darmen?

Door het vezelgehalte kan volkoren roggebrood bijdragen aan een gezonde darmwerking. Voedingsvezels vergroten onder andere het volume van de ontlasting en verschillende vezels dienen als voedingsbron voor bacteriën in de dikke darm.

Daarbij is voldoende drinken belangrijk. Wanneer je ineens veel meer vezels gaat eten terwijl je weinig vocht binnenkrijgt, kun je juist last krijgen van je spijsvertering.

Bouw je vezelinname daarom geleidelijk op wanneer je normaal gesproken weinig vezelrijke producten eet.

Darmgezondheid is overigens een onderwerp dat veel breder is dan alleen vezels. Ook gefermenteerde producten krijgen tegenwoordig veel aandacht. Eerder schreven we bijvoorbeeld al uitgebreid over de vraag is kombucha gezond, waarbij onder andere fermentatie en de mogelijke invloed van gefermenteerde dranken op je voedingspatroon aan bod kwamen.

Is roggebrood gezonder dan gewoon brood?

Dat hangt volledig af van welk brood je vergelijkt.

Vergelijk je volkoren roggebrood met witbrood, dan heeft het roggebrood vanuit voedingsoogpunt duidelijke voordelen. Volkoren roggebrood bevat doorgaans meer voedingsvezels en verschillende voedingsstoffen uit de volledige graankorrel.

Vergelijk je volkoren roggebrood met volkoren tarwebrood, dan wordt het verschil veel kleiner.

Beide kunnen prima gezonde keuzes zijn.

Het is daarom niet nodig om volkorenbrood volledig door roggebrood te vervangen. Juist afwisselen tussen verschillende volkoren graanproducten is een prima strategie.

Is roggebrood gezonder dan volkorenbrood?

Ook hier geldt dat het ene product niet automatisch beter is dan het andere.

Volkoren tarwebrood en volkoren roggebrood kunnen beide veel voedingsvezels bevatten. De exacte hoeveelheid verschilt per product.

Rogge heeft wel een ander voedingsprofiel en bevat andere verhoudingen van verschillende typen voedingsvezels dan tarwe. Door beide te eten, breng je automatisch meer variatie aan in je graanconsumptie.

Kijk daarom niet alleen naar de naam van het brood, maar vooral naar de ingrediënten en voedingswaarde.

Is donker roggebrood altijd gezonder?

Een donkere kleur zegt niet automatisch dat brood gezond of volkoren is.

Bij brood wordt vaak gedacht: hoe donkerder, hoe gezonder. Dat is een onbetrouwbare vuistregel. De kleur van brood kan worden beïnvloed door de gebruikte graansoorten, het bereidingsproces en toegevoegde ingrediënten.

Wil je weten of een roggebrood daadwerkelijk volkoren is? Controleer dan de verpakking en ingrediëntenlijst.

Laat je keuze dus niet uitsluitend afhangen van de kleur.

Is Fries roggebrood gezond?

Fries roggebrood is waarschijnlijk de bekendste Nederlandse variant. Het heeft een donkere kleur, een compacte structuur en een karakteristieke enigszins zoete smaak.

Ook Fries roggebrood kan een gezonde keuze zijn, zeker wanneer volkoren rogge de basis vormt.

Wel kunnen recepturen per fabrikant verschillen. Sommige producten bevatten bijvoorbeeld toegevoegde suiker of stroop. Dat hoeft niet meteen te betekenen dat het product ongezond is, maar het is wel verstandig om producten onderling te vergelijken.

Kijk bijvoorbeeld naar:

• het percentage volkoren rogge;
• de hoeveelheid voedingsvezels;
• de hoeveelheid zout;
• de hoeveelheid suiker;
• de volledige ingrediëntenlijst.

Zo kun je verschillende soorten roggebrood veel eerlijker met elkaar vergelijken.

Is roggebrood goed voor je bloedsuikerspiegel?

De invloed van brood op je bloedsuikerspiegel hangt onder andere samen met de hoeveelheid en soort koolhydraten, de structuur van het product en de aanwezigheid van vezels, eiwitten en vetten.

Vezelrijke volkoren graanproducten worden over het algemeen langzamer verteerd dan sterk geraffineerde graanproducten.

Dat maakt volkoren roggebrood doorgaans een interessantere keuze dan bijvoorbeeld witbrood.

Dat betekent echter niet dat roggebrood geen koolhydraten bevat of onbeperkt gegeten kan worden wanneer je om medische redenen op je bloedsuiker moet letten. In dat geval is persoonlijk advies van een arts of diëtist verstandiger.

Is roggebrood gezond als je wilt afvallen?

Ook wanneer je wilt afvallen kan roggebrood prima binnen je voedingspatroon passen.

Het voordeel van vezelrijke voedingsmiddelen is dat ze kunnen bijdragen aan verzadiging. Een stevige plak volkoren roggebrood kan daardoor behoorlijk vullen.

Maar roggebrood laat lichaamsvet natuurlijk niet vanzelf verdwijnen. Voor gewichtsverlies is je totale energiebalans over langere tijd bepalend.

Daarbij speelt het beleg eveneens een grote rol.

Een plak roggebrood met hüttenkäse en komkommer heeft bijvoorbeeld een heel andere voedingswaarde dan dezelfde plak met een dikke laag roomboter en meerdere plakken volvette kaas.

Welk beleg is gezond op roggebrood?

Roggebrood heeft een uitgesproken smaak die verrassend goed combineert met zowel hartig als zoet beleg.

Wil je er een voedzame maaltijd van maken, dan kun je bijvoorbeeld kiezen voor:

• hüttenkäse met komkommer;
• 100% pindakaas;
• een gekookt ei;
• hummus met rauwkost;
• avocado met tomaat;
• magere kwark of zuivelspread met kruiden;
• kaas met plakjes tomaat;
• gerookte zalm met komkommer;
• banaan met een dun laagje pindakaas.

Door roggebrood te combineren met een eiwitbron en eventueel groenten of fruit maak je er gemakkelijk een completere maaltijd van.

Is roggebrood met kaas gezond?

Roggebrood met kaas is niet voor niets een klassieke combinatie.

Voedingskundig kan het eveneens prima. Roggebrood levert voornamelijk koolhydraten en vezels, terwijl kaas onder andere eiwitten en calcium toevoegt.

Kaas kan tegelijkertijd behoorlijk wat verzadigd vet en zout bevatten. Hoe gezond de combinatie uiteindelijk is, hangt daarom mede af van het soort kaas en de hoeveelheid die je gebruikt.

Een plak roggebrood met een normale hoeveelheid kaas kan prima onderdeel zijn van een gevarieerd voedingspatroon.

Is roggebrood met appelstroop gezond?

Ook roggebrood met appelstroop is een bekende Nederlandse combinatie.

Appelstroop kan ijzer bevatten, maar bevat tegelijkertijd behoorlijk wat suikers. Het feit dat een product een bepaalde vitamine of mineraal bevat, maakt het daarom niet automatisch iets waarvan je onbeperkt moet eten.

Een dun laagje appelstroop kan prima als beleg, maar wissel zoet beleg bij voorkeur af met andere opties.

Zitten er nadelen aan roggebrood?

Hoewel roggebrood gezond kan zijn, zijn er ook enkele aandachtspunten.

Roggebrood bevat gluten

Rogge bevat gluten. Roggebrood is daarom niet geschikt voor mensen met coeliakie.

Ook mensen die om een medisch vastgestelde reden gluten moeten vermijden, kunnen gewoon roggebrood niet als alternatief voor tarwebrood gebruiken.

Sommige soorten bevatten toegevoegd suiker

Afhankelijk van het recept kan roggebrood toegevoegde suikers of stroop bevatten. Vooral bij zoetere varianten is het daarom verstandig de ingrediëntenlijst te controleren.

Vergelijk verschillende producten wanneer je regelmatig roggebrood eet.

Het zoutgehalte kan verschillen

Net zoals bij gewoon brood kan roggebrood zout bevatten. De hoeveelheid verschilt per product.

Wanneer je op je zoutinname wilt letten, is het daarom nuttig om de voedingswaardetabellen van verschillende soorten roggebrood te vergelijken.

Veel vezels kunnen in het begin darmklachten geven

Wanneer je normaal weinig vezels eet en plotseling grote hoeveelheden roggebrood gaat eten, kun je tijdelijk last krijgen van winderigheid, een opgeblazen gevoel of veranderingen in je stoelgang.

Bouw een vezelrijk voedingspatroon daarom geleidelijk op en zorg dat je voldoende drinkt.

Kun je iedere dag roggebrood eten?

Voor de meeste mensen is er niets op tegen om regelmatig of zelfs dagelijks volkoren roggebrood te eten.

Toch blijft variatie belangrijk.

Je hoeft dus niet iedere boterham door roggebrood te vervangen. Je kunt bijvoorbeeld ’s ochtends havermout eten, tijdens de lunch volkoren tarwebrood nemen en later op de dag een plak roggebrood eten.

Op die manier krijg je verschillende graansoorten en verschillende typen voedingsvezels binnen.

Hoe herken je gezond roggebrood?

Sta je in de supermarkt en wil je een gezond roggebrood kiezen? Kijk dan verder dan alleen de voorkant van de verpakking.

Let vooral op:

1. Volkoren rogge als belangrijk ingrediënt – zo weet je dat de hele graankorrel is gebruikt.
2. Het vezelgehalte – vergelijk verschillende producten per 100 gram.
3. Toegevoegde suikers – controleer of en hoeveel suiker, stroop of andere zoetmakers zijn toegevoegd.
4. Het zoutgehalte – dit kan per merk behoorlijk verschillen.
5. De ingrediëntenlijst – een eenvoudige samenstelling maakt het makkelijker om te zien wat je daadwerkelijk eet.

Je hoeft daarbij niet obsessief op één getal te letten. Bekijk het product als geheel.

Veelgestelde vragen over roggebrood

Is roggebrood gezond?

Ja, vooral volkoren roggebrood is een gezonde keuze. Het kan veel voedingsvezels leveren en bevat daarnaast plantaardige eiwitten en verschillende vitamines en mineralen.

Hoe gezond is roggebrood?

Hoe gezond roggebrood precies is, hangt af van de samenstelling. Een volkoren roggebrood met weinig toegevoegd suiker en niet te veel zout is doorgaans een uitstekende keuze binnen een gevarieerd voedingspatroon.

Is roggebrood goed voor je darmen?

Volkoren roggebrood bevat voedingsvezels die bijdragen aan een normale darmwerking. Het is daarbij belangrijk om voldoende te drinken en ook andere vezelrijke voedingsmiddelen te eten.

Is roggebrood goed voor afvallen?

Roggebrood kan prima passen binnen een voedingspatroon gericht op gewichtsverlies. Het hoge vezelgehalte kan bijdragen aan verzadiging. Uiteindelijk blijft je totale energie-inname bepalend voor gewichtsverlies.

Is roggebrood gezonder dan brood?

Volkoren roggebrood is doorgaans een betere keuze dan witbrood. Ten opzichte van volkoren tarwebrood is het niet nodig om één winnaar aan te wijzen: beide kunnen onderdeel zijn van een gezond voedingspatroon.

Hoeveel roggebrood mag je per dag eten?

Er bestaat geen algemeen maximumaantal plakken roggebrood dat voor iedereen geldt. Hoeveel passend is, hangt af van je leeftijd, energiebehoefte, totale voedingspatroon en welke andere graanproducten je eet.

Dus: is roggebrood gezond of niet?

Ja, roggebrood is gezond wanneer je kiest voor een variant op basis van volkoren rogge en het onderdeel maakt van een gevarieerd voedingspatroon. Vooral het vezelgehalte maakt roggebrood interessant. Daarnaast levert het verschillende vitamines, mineralen, koolhydraten en plantaardige eiwitten.

Roggebrood hoeft daarbij niet per se ‘gezonder’ te zijn dan goed volkoren tarwebrood. Beide hebben hun plek. Juist door volkoren tarwe, rogge, haver en andere volkoren granen af te wisselen, profiteer je van verschillende voedingsstoffen en soorten voedingsvezels.

Let bij het kopen vooral op de ingrediënten, het vezelgehalte, toegevoegd suiker en zout. En vergeet het beleg niet: roggebrood met voedzaam beleg zoals ei, hummus, hüttenkäse, pindakaas of groenten kan een eenvoudige én voedzame toevoeging aan je ontbijt of lunch zijn.

Roggebrood mag dan misschien wat ouderwets ogen naast alle moderne superfoods en gezondheidstrends, maar voedingskundig gezien heeft dit oer-Hollandse brood nog altijd genoeg te bieden.